Serbest Kürsü

Strateji, Taktik ve Operasyon Üzerine

Bu yazımızda beyaz yakalı tayfasının da sürekli karıştırdığı, ülkede dillere pelesenk olmuş ve olur olmadık herkesin kullandığı, henüz doğru bir şekilde kullanananı da pek rastlamadığım üç kavramı inceleyeceğiz: strateji, taktik, operasyon…

Üç kavram da ayrımını aslında askeri düzenden alır. Bunların arasındaki farklılıklara, doğru kullanımının ne olduğuna, kavramların neleri içerebileceğine ve hayatımıza nasıl uygulayabileceğimize bakıp bu kavramlar ile işimizi nasıl geliştirebileceğimize odaklanacağız.

Özellikle iş hayatında yönetici pozisyonunda olanlar ya da bu pozisyona aday olanlar yazımı iyice sindirmeliler. Yine kendi işini yönetenler de kavramları anlamalı ve işlerinde nasıl kullanacağına ilişkin kurgular yapmalılar. 

strateji-taktik-operasyon-uzerine

Strateji, Taktik ve Operasyon Kavramları Farkı

Detaya girmeden şunu belirteyim. Buradaki kavramlardan her birisi sizin hayata bakış açınız da dahil olmak üzere yaşadığınız bir çok şeyi tekrar sorgulamanıza neden olacaktır. Yazıyı okuyup bitirdiğinizde size farklı bir açıdan bakma yetisi kazandıramayacağım. Bu çok farklı meziyetleri ve ciddi bir entellektüeliteyi gerektirir.Lakin şunu taahhüt edebilirim ki mutlaka ama mutlaka çok daha geniş bir pencereden bakmayı öğreneceksiniz. 

Üzülerek belirtiyorum ki maalesef okullarımızda ya da üniversitelerimizde insanlarımıza geniş bakış açısı kazandırılmıyor. Herkes kendi etrafında yaşanan sığ gelişmeleri yorumlamaya çalışırken ömrünü tüketiyor. Oysa düşünmenin ve uğraşının dahi farklı bir yöntemi vardır. İşte bu yazı bunu öğrenmenize katkı sağlayacak oldukça katma değeri yüksek bir yazı.

Strateji için oldukça kısır bir tanım yapacak olursak (sadece stratejinin ne olduğu üzerine 1200 sayfalık kitap var bak tek bir kitap bu) eldeki mevcut imkanlar dahilinde bir amaca ulaşmak için eylem planı hazırlamak ve söz konusu planı hazırlarken rakipten gelecek hamleleri de düşünerek muhtelif taktikler hazırlamak diyebiliriz.

Yine taktik için stratejik hedefe ulaşmak kapsamında olayın gidişatına göre farklı farklı uygulamalar geliştirmek ve temel olarak bir puzzle’ın parçalarını meydana getirecek eylemler bütünü oluşturmak diyebiliriz.

Operasyon ise her bir taktik için yine ana stratejiye götürecek ve rakibi şaşırtacak birer aksiyon planı diyebiliriz.

Yani tümdengelim yöntemi ile bakarsanız bir süreç için en geniş kapsamlı hedefiniz ve dolayısıyla planınız stratejilenizdir. Stratejiniz çok sık değişmemelidir. Değiştiği taktirde çok farklı organizasyon ve yapısal nitelik sorunu ile karışılaşırsınız. Stratejinize ulaşmak için taktikler belirlersiniz. Taktikleriniz genel olarak sizi stratejinize taşıyacak daha küçük ve değişken eylemlerden oluşur. Operasyon ise taktiklerinizin birer parçalarıdır ve temel olarak şaşırtma, yanıltma, sinsi sinsi hedefe yanaşma v.b. konulara dayalıdır. Küçük birimlik işlemlerdir operasyonlar.

strateji-taktik-operasyon-farki

Strateji

Strateji size eldeki mevcut kaynaklar ile doğru yatırımı yapmanızı sağlayacak bir hedef bulmanızı sağlayan unsurdur. Tanımı itibariyle iktisata benzer. Yatırım derken finansal yatırım olarak düşünmeyin. Bir enerji harcayarak geri dönüş beklediğiniz her şeyi kastediyorum. O yüzden mevcut kaynaklarınızı iyi analiz etmeniz hayali düşünceler peşinde koşmamanız ve her ne yapıyorsanız yaptığınızı belirli bir plan çerçevesine oturtarak planlı hareket etmenizi sağlar.

Bunu bütün işlerinizde kullanabilirsiniz. Aklınıza gelmeyecek çoğu yerde diğer insanlar etraflarına bel bel bakarken siz stratejiniz kapsamında bazılarına anlamsız gelse de mantıklı, önceden planlanmış ve önceden planlandığı için özgüvenli taktiklerle hedefe ince ince gidersiniz.

Sun Tzu’nun  “savaşırken herkes taktiklerimi görür; ama hiç kimse stratejiyi göremez, oysa asıl zaferin kaynağı olan stratejidir” lafı ile devam edelim mevzuya. Tabi çok çılgınca anlamlar yükleyip strateji kavramını arşa çıkarmaya da gerek yok ama gayette önemli bir kavramdır. Strateji olmaz ise kişi nereye gittiğini, hangi hareketi ya da hamleyi ne için yaptığını bilemez. 

strateji-ne-ise-yarar

Oyun Teorisi İle Bağlantı

Oyun teorisi başka bir başlıkta da inceleyeceğim bir konu ama temel olarak rakibin hamlelerini gözeterek bir karar ağacı oluşturmak ve iki tarafın seçimleri nihayetinde optimum faydaya ulaştığı noktayı bulmak hususunu temel amacına almış bir teoridir.

İşte strateji kurarken dikkat edilmesi gereken en önemli husus budur. Şimdi bir şey hedefliyorsun. Bu hedefin için bir strateji çiziyorsun ama halk arasındaki tabirle karşı tarafta mal değil eli armut toplamıyor. Elbette hamle yapacak. İşte siz taktiklerinizi ve operasyonlarınızı kurarken buna dikkat etmeli ve stratejinizi buna göre dizayn etmelisiniz.

Kısa Bir Ara ve Somut Bir Misal

Somut bir örnekle devam edelim. Mesela Türkiye Cumhuriyeti devletimizin  Doğu Akdeniz üzerine bir stratejisi var. Ben bu stratejiyi alan hakimiyetini arttırmak olarak kuruyorum. Gerçeğinde Mavi Vatan’dır stratejimiz. Ama şimdilik Akdeniz’de temel stratejimizin alan hakimiyetimizi arttırmak olduğunu düşünelim. Buna göre bir taktik dizayn ediyoruz. Diyoruz ki biz Libya’da olan yönetim boşluğunda Ulusal Mutabakat Hükümetini destekleyeceğiz. UMH ile karşılıklı anlaşma yapıp Yunanistan’ın Girit Adasını da içerecek şekilde bir kıta sahanlığı anlaşması yapıp Kıbrıs’ta doğal gaza ulaşmamız halinde bulduğumuz doğal gazın enerji nakil hattını buradan geçirerek Akdeniz’i atlayıp Avrupa’ya satacağız. Burada stratejimiz Akdeniz’de alan hakimiyeti, taktiklerimizden birisi ülkelerden birisi ile anlaşma yapmak, operasyonumuz Libya ile anlaşma yapmak.

mavi-vatan
Doğu Akdeniz’de Mavi Vatan stratejimiz.

Rakibim ise Yunanistan. Yunanistan’ın tabii ki eli armut toplamıyor. O da muhtemelen bizim aramızın bozuk olduğu Mısır ile bir anlaşma yapıp bizim anlaşmamızı delmeye çalışacaktır. Biz bu tip bir anlaşma hamlesi gelebileceği, bizim Yunanistan ile anlaşabileceğimiz, halihazırda iç sorunları nedeniyle denklemlere dahil edilmeyen Suriye ve Lübnan’ın da denkleme dahil edilmesi, İsrail’i kendi tarafına çekme mücadelesi gibi her bir ayrı denklem elemanı için ayrı taktik ve anti taktik (Şayet benim planladığım taktik şartları oluşmazsa ne yaparım) geliştirmemiz gereklidir.

Doğal seleksiyon ve insanın diğer canlılardan üstünlüğü hususunda sevdiğim bir kaç laf var. Birini askerde söylemişlerdi. Acemi birliğinde askere gidenler koşulları bilirler. Şartlar leştir. 70 kişi daracık koğuşta anası ağlar adamın ve pislikten 21 gün boyunca hasta şekilde acemi birliğini bitirir, kalan askerlik süresinde ise kolay kolay hasta olmazsın. İşte bu şartlardan şikayet ederken komutan neden acemi birliğinin bu şartlarda olduğunu açıkladıktan sonra şunu söylemişti: Arkadaşlar insanın alışamayacağı şart  ve ortam yoktur. İşte insanı diğer türlerden üstün tutan budur. Sizin stratejilerinizin selametini sağlayacak taktikleriniz eğer etrafında bulunan tüm değişken şartlara uygun ise size kazandırır. Yani stratejik hedefinize ulaşmanıza yardımcı olur. Siz de taktiklerinizi dizayn ederken buna dikkat etmeniz gerekir.

Strateji Nasıl Kurulur

Stratejide en kritik mesele bir şeyi hedeflerken bu hedeflediğiniz şeyi mevcut imkanlarla, hangi süreçte yapabileceğinizdir. Bu ayaklarınızın yere sağlam basmasını sağlayacaktır. 

Örneğin ABD deniz kuvvetlerinin sahip olduğu dev kruvaziyerlerle (bu tip donanmalara kraliyet donanması da denir) Akdeniz’de Türk donanmasına karşı başarılı olma olasılığı sıfıra yakındır. Bu safi bir milliyetçi söylem değildir. Bizzat ABD savunma bakanlığının yaptığı bir simülasyonun sonucu olarak tesptnedilmiştir. Şartlara uygun bir düşünce geliştirmektir.ABD deniz kuvvetleri Akdeniz’de etkinlik sağlamak istiyorsa buranın fiziki şartlarına uygun, daha hızlı daha hafif bir donanma geliştirmelidir. Mesela bu strateji belirlerken mevcut koşulları değerlendirmemenin acısını Osmanlı devleti acı biçimde yaşamıştır ki bunu yazılarıma konu etmiştim.

strateji-nasil-kurulur
Resimde gördüğünüz internette goygoyuna satılan spin karar verici adlı bir oyuncak. Tabii ki stratejilerimizi böyle kurmuyoruz.

Hayata dair benim şahsi görüşüm şudur. Ben yaşamayı bir kağıt oyununa özellikle batak oyununa benzetirim. Bu oyunda da ihalenin zorla size kaldığı durumlar olur. Bu halde yapacağınız şey şudur. Elinizdeki kağıtlar ile en iyisini yapmak, en iyi oyunu oynamak.

Hayatta bence böyle bir şey. Hayatta size verilen imkanlar ile en iyisini yaptığınıza inanıyorsanız bence en iyi hayatı yaşamış yani en iyi oyunu oynamış olursunuz benim için.

Özetle elinizdeki imkanlara göre strateji kurgulamak işin temelidir. Ve işin sanat kısmı buradadır. İmkansız hedefler belirlemenin bir alemi yoktur. Mesela maaşlı bir çalışan olarak mevcut maaşım ile dünyanın en zengin adamı olmayı hedeflemem saçmadır. Benim temel hayat stratejim mevcut gelir durumumu koruyarak belirli bir süre sonra çalışmadan  bu geliri daimi hale getirebilmek ve evlatlarıma bu durumu aktarmak üzerinedir. Zaten platformun yatırım üzerine kurulmasının temel sebebi budur.

Stratejiye Örnek

Yazımıza neler strateji olabilir sorusuyla devam edelim. Strateji (şu ana kadar yazıyı okumayı becerebildiyseniz anlamışsınızdır) oldukça genel bir kapsamı içerir. Yani bir şirket için düşünürsek şirketin stratejisi satışları, karı vs. Arttırmak olmaz. Size böyle sunumlar filan yapan varsa ya da “bu seneki stratejimiz” gibi absürt başlıklarla sunum hazırlıyorsanız kendimize bir çeki düzen verin ve etrafınıza bu kavramın aslında çok fazla kullanılmaması gerektiğini hatırlatın. Keza kendinize de. Strateji öyle dillere pelesenk edilecek bir kavram değildir. Bir kenarda durur. Sürekli olarak arka planda bilinç altında işler durur. 

Mesela bir şirketin ana stratejisi sürdürülebilirliktir. Yani uzun ömürlülük, şirketin bu güne kadar kendine katmış olduğu maddi manevi kurumsal kimliği korumak ve bunun devamını sağlamaktır. Bu süreç içerisinde her bir ayrı birim için strateji belirlenmez. Şirketin bir ana stratejisi olur. Siz o strateji kapsamında taktik planlar yaparsınız. Mesela reklam taktikleriniz olur. Bu taktikleri değerlendirirken oyun teorisinden faydalanmaya çalışarak rekabet ettiğiniz sistemde rakiplerin ve sizin hareketlerinizin bileşimlerinden ortaya çıkacak olan kazanç ve kayıplarından yola çıkarak daha taktik sürecinde hamlelerinizi netleştirirsiniz. Daha sonra ise operasyona geçersiniz. Mesela saldırgan bir reklam taktiğinin rakibin organizasyonu içinde yaygın olan, hatta ona ait olan bir medya grubunda yayınlamak bir operasyondur.

stratejiye-bir-ornek

Örneğin Trabzonspor’un stratejisi ligi, kupayı kazanmak filan olamaz. Trabzonspor’un stratejisi devamlılık, sürekli bir değer yani sporcu üretmektir. Bunu sağlamak üzerine muhtelif taktikler geliştirebilir. Örneğin bir gençlik merkezi kurup şehirdeki üniversitenin spor bilimleri mensupları ile çalışmalar düzenleyebilir. Bu süreçte lig ya da kupa kazanmak da bir taktiktir. Bu taktik de karşı taraf Fenerbahçe, Galatasaray ya da Beşiktaş’tır. Bu kulüplerin karşı hamlelerine istinaden farklı hamleler planlanmalıdır. Bunlar da saha dışında operasyonlar olabilir. Mesela bu kulüplerden birinin alacağı kritik bir oyuncuya teklif yapıp fiyat yükseltilerek bu kulüplerin mali yapısına zarar vermek bir operasyondur. Başlangıçta mağlubiyet olarak görülebilecek bu transfer kaybı sizin genel stratejinize uygun geliştirdiğiniz rakibin finansal durumuna zarar vermek taktiğinize uygundur.

Yaşamımda Stratejiyi Nasıl Kullanırım

Yaşamınızda stratejiyi kullanma anlamında kendi hayat stratejimden bahsederek tavsiye vereceğim. Hayatımdaki temel stratejim öncelikle kendi maddi güvenliğimi sağlayıp otomatik hale getirmek ve evladım için bu getiriyi efor sarfetmeksizin getirmesini sağlayacak düzenli bir aşamaya getirmektir. Bunun için yatırım meselesine ilişkin bir platform geliştirdim ve yazılar yayınlayarak hem insanların hem de kendi gelişimimi sağlamaya çalışıyorum.Bu mesela bir operasyon. 

Yine hayat sürecim içerisinde politik anlamda etkili olup ülke yönetiminde etkin olmak gibi bir stratejm var. Yıllar yılı bunun için sürekli kendimi geliştirdim, okudum ve araştırdım. Fikirlerim oturma sürecinden de ileri giderek bir üretim sürecine girdi. Zaman zaman siyaset ya da ekonomi kategorisindeki başlıklardan bunu görebilirsiniz. Bu benim için bir stratejik hedef. Buna ulaşmak için bazı taktikler üretmeye başladım. Bunun için bir network ağı kurmaya çalışıyorum. Bu network ağını kurmak için ayırmam gereken zamanı mevcut işimi aksatmadan nasıl pay edebilirim? Bunu ayarlıyorum. Daha fazla etkili insan ile görüşüp fikirlerimi aktarıyorum. Mevcut şartlarımda yeni bir siyasi parti kuracak mali gücüm olmadığı için mevcut alternatifler içerisinden herhangi birine girerek fikirlerimi tüm yurttaşlarla paylaşmayı planlıyorum. Eğer bunu başarır ve medyada yer edinirsem bir sonraki taktiğe geçeceğim.

Sizler de bu örnekte olduğu üzere kendi yaşamınıza ilişkin stratejiler, taktikler ve operasyonlar geliştirebilirsiniz.

Taktik Düşünce ve Taktik Hazırlama

Yazının bu kısmının girişi aslında senaryo hazırlama da olabilirdi ancak strateji ve taktik üzerinden gittiğimizden bu şekilde devam edeyim dedim.

taktik-dusunce

Yatırım projelerinde projeyi hazırlayan ekip gelir tahmin modelini çıkarırken 3 temel senaryo çıkarır. İyi, kötü ve orta. Genelde yatırım projeleri orta senaryoya göre hesaplanır ve kredi geri ödemeleri buna göre ayarlanır. Yatırım projelerinde gördüğüm en büyük eksiklik kötü senaryo da dahil olmak üzere tamamen gelire odaklanılmasıdır.Yani hep yatırımın geri kazancı üzerinden senaryo hazırlanır. Kim bilir bunun en büyük sebeb belki de yatırım projelerini kreditörlerin hazırlamasıdır. Ancak yatırım maliyetini esastan etkileyen bir değişiklik olduğunda proje cortlar. Yatırım kredilerinin batma sebebi de esasen budur. 

İşte sizin projeksiyonlarınızın yani taktiklerinizin cortlamaması için taktiklerinizi üç senaryodan çok daha fazlasını içerecek şekilde düşünmeniz gerekir.

Sürpriz hamle hep oyunu değiştirir. Bu hamleye hazır olan oyunu kazanır. Taktik planlama bu sebeple gerçekleştirilir.

Türklerin savaşta başarılı olmasının en büyük sebeplerinden biri sahadaki taktik değişikliklere en iyi adapte olan ve buna göre pratik zeka ile süreç geliştiren adamlar olmasından kaynaklanır.

Sizin de bir stratejiye ulaşmak için hazırladığınız taktiklerde yapacaklarınız bunlar olmalıdır.

Yatırım Stratejisi (Taktiği) Nasıl Hazırlanır?

Gelelim platformumuzun kuruluş sebeplerinden birisi olan yatırım konusuna. Yatırım kategorisinde de görebileceğiniz üzere bu konuda çok sayıda detaya girilmiş, operasyon ve taktik içeren bilgi mevcut. Sun Tzu’nun lafını umarım unutmamışsınızdır. Bize savaşı kazandıran herkes tarafından görülen ve anlaşılan taktiklerimiz değil genel stratejimiz olacaktır. 

Siz de yatırım stratejinizi buna göre belirlemeniz gerekir. Ülkemiz finansal piyasaların oldukça dalgalı seyrettiği, bu dalgalanmalar sırasında ise hem bir çok fırsatın hem de kötüye gidişin olduğu bir ortam. Bu şeraitte yatırım yapmak kuvvetli bir psikoloji ve disiplin gerektiriyor.

yatirim-stratejisi

Bu aşamada kendinize bir yatırım stratejisi belirlemeniz ve buna riayet ederek, zaman zaman taktikler değiştirerek, küçük küçük operasyonlar yaparak ilerlemeniz gerekiyor.

Örneğin yatırım stratejisi yaparken şu soruların cevabını bulmalısınız.

Yatırım yapmaktaki amacım ne? (Zengin olmak olduğunu ve bunun sadece yatırım ile gerçekleşmeyeceğini hepimiz biliyoruz, maddi verilerle bunu ortaya koyunuz)

Elimde ne kadar para var ve stratejimin süresi kapsamında ne kadar biriktirebilirim, yıllık ne kadar tasarruf yapmalıyım?

Benim yatırım stratejime uygun yatırım araçları neler?

Hayat tarzınıza ve karakterinize uygun yatırım araçları neler?

Şartlarınız nelere yatırım yapmanıza imkan veriyor?

Hangi yoldan gideceksiniz?( Temettü, orta vadeli trade, kısa vadeli trade, daimi arbitraj, faiz, karma)

Sonra taktiklere geçiyorsunuz.

Hangi koşulda nasıl davranacaksınız. Mesela dünya genelinde bir resesyon oluyor şu anda. Böyle bir duruma karşılık hangi yatırım aracında nasıl bir taktik izleyeceksiniz? Karda olanları satıp çıkacak mısınız, yoksa alıma devam mı edeceksiniz?Bunları yapmanızdaki sebepler neler?Ya da ne kadar zarara direnebilirsiniz?

Ya da x yatırım aracında %70 getiriye ulaştınız. Sonraki hamle ne olacak?

Daha sonra operasyonlara geçeceksiniz.

Örneğin düzenli yatırım faaliyetleriniz devam ederken  dolarda ciddi bir yükseliş beklentisine girdiniz. Borsadan çıkıp  dolar almak gibi bir operasyon hazırladınız mı?

Tüm bu konuları etraflıca değerlendirip yazıya dökerek hazırlanmanızda fayda var. Ki bunun havalı ismi strateji belgesi dir. Bu strateji belgesi sizi sürekli ayık tutar. Ne kadar saçma olursa olsun yazın ve kendinize bir strateji belgesi düzenleyin. Bu bahsettiğim tırıvırı yaşam koçlarının uydurduğu hedefleri yazın işinden ibaret değil. Sürekli gözünüzün önünde olsun unutmayın meselesi de değil. Bunun amacı disiplin. Mermeri delen suyun şiddeti değil devamlılığıdır. Disiplin esastır. Stratejiyi sürekli okuyarak disiplinden kopmamak ve gelişen değişmelere karşı taktik ve operasyonel varysyonlao arttırmak temel gayedir.

muhammed-ali
Efsane Muhammed Ali ve Joe Fraizer maçından bir kare.

Unutmayın, bir boks maçında rakibine sürpriz atak yaparken savunmanızda açık verirsiniz. Eğer rakibiniz sizi izlemiş ve sürpriz ataklarınıza hazırlanmışsa muhtemelen fena afallayacağınız bir durum geliyor demektir. Eğer siz bu duruma da hazırsanız ve rakibin bu durumu fark ederek ilerleyeceğini düşünüp ikincil bir savunma mekanizması kurarsanız süreci baştan yazarsınız.

yatirimkurusu

7 yıldır finans sektöründe denetçi, İngilizce biliyor, bir kızı var.

İlgili Makaleler

3 Yorum

  1. Merhaba, yazılarınız için teşekkürler, gerçekten faydalı oluyor. Bahsi geçen kitap “Lawrence Freedman” mi? İyi çalışmalar..

    1. Aynen Lawrance ın kitabı. Büyük kitap. Birine vursan silahla adam yaralamadan içeri alırlar. İçeriği fiziki halinden daha ağır lakin.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu